Op weekdagen vinden hier de liturgievieringen plaats. De
kapel is op "middeleeuwse wijze" gescheiden van de
rest van de kerk. Op de afscheidingskolommen twee engelen met
als passiewerktuigen de 5 nagels en de doornenkroon. Vroeger
was dit de kapel van de H.Familie, wat men nog terugvindt in
de ramen, die zoals de meeste, zijn uitgevoerd door Nicolas
naar een ontwerp van Cuypers. Het rechterraam toont ons
St.Jozef met Maria en het pasgeboren kind op de vlucht naar
Egypte, met eronder de tekst (vertaald):"Neem het kind
en zijn moeder en vlucht naar Egypte" en op de door
MattheÜs gedragen banderol "en hij bleef daar tot de
dood van Herodes" regels afkomstig uit het evangelie van
Mattheüs. De evangelist is onder in het raam afgebeeld. Als
interessant detail in dit raam geldt de zgn.
"Genadestoel", een afbeelding die al in de
middeleeuwen werd gebruikt. U ziet in dit raam God de Vader,
gezeten op een troon, het kruis dragend waaraan de Zoon
hangt, terwijl de H.Geest ook hier weer als een duif, tussen
de hoofden van de Vader en de Zoon zichtbaar is. Eronder de
tekst "De redding en heiliging van mensen door de
Goddelijke barmhartigheid".
| Het linkerraam gunt ons een blik in de
timmermanswerkplaats van St.Jozef te Nazareth, weer
met Maria en het opgroeiende kind. Ook hier weer
evangelieteksten: "En hij ging met hen terug
naar Nazareth" en "hij was hen
onderdanig". Eronder de evangelist Lucas. Het
middelste raam tenslotte toont ons het sterfbed van
St.Jozef met Maria en Jezus. In zijn hand draagt
Jezus een wolkje met daarin een menselijke gedaante,
symbool van de ziel die het lichaam verlaat. Ook hier
weer een drietal bijbelteksten: "Wie de wachter
is van de Heer, zal verheerlijkt worden" en
"Zalig de doden, die in de Heer sterven" en
bovenaan, waar de Hand Gods is afgebeeld:"God is
almachtig en bij hem is alles mogelijk". |
 De
timmerwerkplaats van St. Jozef
|
Het gewaad van Maria is steeds weergegeven in de bekende
Maria-kleuren, wit en blauw, symbolische kleuren voor
reinheid en dienstbaarheid. Minder bekend is dat St.Jozef
-zoals ook hier- veelal wordt afgebeeld in een paars gewaad,
de kleur van overweging, rust en stilzwijgendheid.
Onder in dit raam treffen we koning David aan, gezeten op
een troon in een rode mantel. Rood is de kleur van het bloed
en van de martelaren, maar in de beeldende kunst ook de kleur
van de macht en de gerechtigheid. Vorsten en rechters kregen
dan ook veelal een rode mantel. David toont hier op een lint
de tekst "Beati mortui..." (=zalig zij, die in de
heer zullen sterven) een aanroeping uit de getijden der
overledenen en uit het officie van Allerzielen. Deze tekst is
niet van David maar slaat op het sterfbed van St.Jozef
erboven.
 Het
hoofdaltaar
|
Bij onze rondgang door de St.Petruskerk komen we
thans aan het priesterkoor, waar de aandacht
allereerst wordt getrokken door het neo-gotische
altaar dat in 1896 door H.v.d.Geld werd gemaakt naar
een ontwerp van Cuypers. Zoals alle oudere altaren
kan ook dit altaar verdeeld worden in een onderbouw
(de zg. tombe, altaarsteen of offertafel) en de
bovenbouw of opstand (ook retabel genoemd). Omdat in
de vroeg-Romeinse tijd de eucharistie werd gevierd
boven de graven van de martelaren, heeft de onderbouw
van het altaar nog altijd de vorm van aan graftombe.
Aan de voorzijde van de tombe vindt men het
voorhangsel of antependium. Dit kan bestaan uit op
panelen gespannen stof ofwel uit met edel metaal
versierde panelen. Een derde mogelijkheid is (zoals
hier) dat het antependium bestaat uit gebeeldhouwde
panelen. Alhoewel niet bepaald voorgeschreven, is het
een goede gewoonte, dat de versieringen van de
onderbouw veelal afbeeldingen of personen uit het
oude testament bevatten, terwijl die van de bovenbouw
betrekking hebben op het nieuwe testament. Voor op de
tombe ziet men achtereenvolgens vanaf links: koning
David met scepter en harp; de priester Aaron (de
broer van Mozes) met wierookvat; Abel met het
offerlammetje, teken dat zijn offer in tegenstelling
tot dat van zijn broer Kaïn aan God welgevallig was;
de Hogepriester Melchisedek met brood en de kelk met
wijn, symbool van de eucharistie; Isaäc met het
brandhout dat hij zelf de berg op draagt,
voorafbeelding van de kruisdragende Christus; Mozes
met de stenen gebodstafelen; koning Salomon met de
scepter, de bouwheer van de eerste Joodse tempel.
|
In de altaartafel, de plaats waar het misoffer wordt
opgedragen, bevindt zich, afgedekt door altaardwalen, de zgn.
altaarsteen, een door de bisschop gewijde steen met 5
kruisjes, symbool van de 5 kruiswonden van Christus. Onder de
steen liggen de relieken van heiligen, dit als symbool van de
vroegere vieringen van de eucharistie op de graven der
Romeinse martelaren.
De bovenbouw van het altaar ofwel de retabel. Allereerst
het tabernakel waarop men het Lam met de zeven zegels ziet en
de symbolen van de vier evangelisten: de adelaar
(St.Johannes), de mens (St. Mattheüs), het rund of de os
(St.Lucas) en de leeuw (St.Marcus). Al deze symbolen zijn
ontleend aan het laatste bijbelboek, de Apocalyps of het boek
der openbaringen van Johannes. Deze evangeliesymbolen vindt
men eveneens terug op de uiteinden van het grote triomfkruis,
dat is opgehangen boven het priesterkoor en dat omstreeks
1900 werd gemaakt door H.v.d.Geld, vermoedelijk naar een
ontwerp van Cuypers. Terug naar het hoofdaltaar. Om het
tabernakel is de eigenlijke op- stand gebouwd. Links en
rechts van het tabernakel vinden we de vier grote profeten:
Jesaïa, Jeremia, Ezechiël en Daniël, figuren dus uit het
oude testament, die eigenlijk in de onderbouw zouden
thuishoren. Boven deze profeten, in de altaarvleugels ziet
men links een afbeelding van het wijnwonder bij de bruiloft
te Kana en rechts van de wonderbaarlijke
broodvermenigvuldiging, beide zinnebeelden van de
eucharistie. Onder deze beide voorstellingen de tekst:
"Altare privilegiatum quotidianum perpetuum"
(geprivilegieerd altaar, van dag tot dag tot in eeuwigheid).
Boven het tabernakel bevindt zich de zgn. expositietroon,
waarin soms de monstrans met hostie ter aanbidding wordt
uitgestald en waarop meestal een kruisbeeld is geplaatst.
Naast deze expositietroon twee beelden van heiligen. Links de
H.Lucia met een schotel of pateen, waarop twee ogen. Volgens
een legende werd een heidense jongeman bijzonder aangetrokken
door de mooie ogen van St.Lucia, die zich tot de maagdelijke
staat had verbonden. Omdat ze haar roeping trouw wilde
blijven stak ze zelf die ogen uit en zond ze op een schotel
aan haar aanbidder toe, waarop deze zich tot het christendom
bekeerde. Rechts Joannes van Oisterwijk, een der martelaren
van Gorcum, die in 1572 in den Briel werd opgehangen. Hij
draagt de palmtak der martelaren en het koord met strop ter
verwijzing naar zijn dood.
Hoger, aan de voet van het pinakel of siertorentje zien we
de beelden van een viertal heiligen. Aan de voorzijde paus
Gregorius met tiara en drievoudige kruisstaf en Hieronimus
met kardinaalshoed en tweevoudige kruisstaf. Aan de
achterzijde de bisschoppen Ambrosius en Augustinus met mijter
en krulstaf. Dit zijn de vier kerkvaders die in hun
geschriften de eucharistie hebben verdedigd. Ze worden in de
kunstgeschiedenis dan ook aangeduid als "verdedigers van
het Sacrament". Aan de zijkanten van de retabel de
afbeeldingen van de apostelen Petrus en Paulus.
Op het priesterkoor bevindt zich de grote bronzen
koorlezenaar of lutrijn in de vorm van een adelaar, symbool
van de evangelist Johannes. Deze lutrijn werd in 1940
vervaardigd door de firma Hamers te Tilburg en is een kopie
van de lezenaar in de Onze Lieve Vrouwekerk te Halle in
België.
Uit omstreeks 1898 stammen de beelden van H.v.d.Geld uit
's-Hertogenbosch, die men ziet aan de pilaren die het
priesterkoor afsluiten. Ze stellen voor St.Petrus met de
boeien in de hand (de patroon van de parochie) en St.Johannes
van Oisterwijk, de te Oisterwijk in 1504 als Joannes Lenartsz
geboren monnik, die (we hebben het zojuist gezien) tezamen
met 18 anderen te Gorinchem werd gemarteld en uiteindelijk te
Brielle ter dood gebracht werd.
De communiebanken die het gedeelte van het priesterkoor
af-sluiten waar het hoogaltaar staat zijn nog afkomstig uit
de oude Petruskerk van voor 1895. De afbeelding van de
mannaregen die men er op vindt is een zinnebeeldige
voorstelling van de H.Eucharistie als voedsel voor het
geestelijk leven.
| Vooraleer we de kooromgang rond het oude
hoofdaltaar ingaan, hebben we vanaf het priesterkoor
omziende, een goed zicht op het fraaie kerkorgel. In
1828 werd het Oisterwijkse orgel -met gebruikmaking
van onderdelen van het oude kerkorgel- gebouwd door
Bern.van Hirtum uit Hilvarenbeek en dat voor de prijs
van f.2.200,-. In 1880 werd dit orgel grondig
gerestaureerd en uitgebreid door de firma Franssen
uit Roermond. Na de bouw van de huidige kerk werd het
orgel daarin overgebracht en -wederom door de firma
Franssen- opnieuw gerestaureerd en uitgebreid. Zo
kreeg het orgel een geheel nieuw front, ontworpen
door architect Cuypers. In 1900 was het werk gereed
en werd het weer in gebruik genomen. Restauraties en
aanvullingen vonden plaats in 1935 en 1946, laatst
vanwege geleden oorlogsschade. Vervolgens vond in
1956 weer een totale revisie plaats. Zeer onlangs is
de laatste restauratie -uitgevoerd door de fa.Gebr.
Vermeulen uit Weert- gereed gekomen. |
 Uitzicht
op het orgel
|
Voor de kenners: Het orgel heeft 2808 pijpen, 44 sprekende
registers, 3 manualen en een pedaal met een
electro-pneumatische tractuur.
Op de ombouw -behalve het bouwjaar "Anno 1900"
de harpspelende koning David (links) en de H.Caecilia, de
Romeinse martelares en beschermheilige van de muziek.
Boven het orgel ziet men het gebrandschilderde raam, in
1956 vervaardigd door Max Weiss, doch eerst in de 70-er jaren
geplaatst, voorstellende de verrezen en verheerlijkte
Christus met daarboven de hand Gods en de duif als symbool
van de H.Geest.
